Qæ.
¥ÀÆÀ. ªÀÄÆgÀ£ÉÃAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è GvÀÛgÀ ¨sÁgÀvÀ¢AzÀ ±ÀæªÀt¨É¼ÀUÉƼÀPÉÌ
±ÀÄævÀPÉêÀ° ¨sÀzÀæ¨ÁºÀÄ ªÀÄĤUÀ¼À ¸ÀAWÀªÀÅ DUÀ«Ä¸ÀĪÀ ªÉÆzÀ¯Éà ªÀÄÆqÀÄ©¢gÉ
ºÁUÀÆ ¸ÀÄvÀÄÛ ªÀÄÄvÀÛ® ¥ÀæzÉñÀUÀ¼À°è eÉÊ£ÀgÀÄ £É¯É¹zÀÝgÀÄ J£ÀÄߪÀÅzÀPÉÌ
zÀ±À¨sÀQÛAiÀÄ ¤ªÁðt PÁAqÀzÀ°è £Á®Ì£Éà ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ ¥ÀÆdå¥ÁzÀ DZÁAiÀÄðgÀÄ
ªÀÄAUÀ¯Á¥ÀÄgÀzÀ §½AiÀÄ £ÁUÀ¸ÀgÉÆêÀgÀzÀ §½ ¥ÀæSÁåvÀgÁzÀ ¥Á±Àéð£ÁxÀ ªÀÄĤUÀ¼ÀÄ
ªÉÆÃPÀëªÀ£ÀÄß ¥ÀqÉzÀ ¹zÀÞPÉëÃvÀæªÉAzÀÄ UÀÄgÀÄw¹zÁÝgÉ.
¥Á±ÀéðA vÀxÁ©ü£ÀAzÀ£ÀA £ÁUÀºÀæzÉà ªÀÄAUÀ¯Á¥ÀÄgÉà ªÀAzÉà ||
D±ÁgÀªÉÄåà ¥ÀlÖuÉà ªÀÄĤ¸ÀĪÀævÀA vÀxÉʪÀ ªÀAzÉÃ
(¥Á¸ÀA vÀºÀ C»tAzÀt uÁUÀ»zÉà ªÀÄAUÀ¯ÁGgÉà ªÀAzÉà ||
C¸ÁìgÀªÉÄäà ¥ÀlÖt ªÀÄÄt¸ÀĪÀé N vÀºÉêÀ ªÀAzÁ«Ä)
[zÀ±À¨sÀQÛ, ¥ÁæPÀÈvÀ¤ªÁðt ¨sÀQÛ, 20]
CxÁðvï ªÀÄAUÀ¯Á¥ÀÄgÀªÀÅ ¸ÀvÀå¥ÀÄvÀæ JAzÀÄ
C±ÉÆÃPÀ£À PÁ®zÀ°è ¥Àæ¹zÀݪÁzÀ ªÀÄAUÀ¼ÀÆgÀÄ DVzÉ. C°è£À §½AiÀÄ £ÁUÀ¸ÀgÉÆêÀgÀªÀÅ
¥ÁæaãÀ ¥Á±Àéð£ÁxÀ §¸À¢AiÀÄÄ EgÀĪÀÅzÀÄ ªÀÄÆqÀÄ©¢gÉAiÀÄ°è C£ÀÄߪÀÅzÀÄ
UÀªÀÄ£ÁºÀð. F §¸À¢AiÀÄÄ ±ÀæªÀt¨É¼ÀUÉƼÀzÀ ZÀAzÀæVjAiÀÄ°ègÀĪÀ ¥Á±Àéð£ÁxÀ
¸Áé«ÄAiÀÄAvÉAiÉÆà ¹zÀÞPÉëÃvÀæ Vj£Áj£À §½¬ÄgÀĪÀ ªÀĺÀĪÁ ¥Á±Àéð£ÁxÀ ¸Áé«ÄAiÀÄ
ªÀÄÆwðAiÀÄAvÉAiÉÆà ¸ÀªÀiÁ£À ºÉÆðPɬÄAzÀ EgÀĪÀÅzÀÄ CZÀÑjAiÀÄ£ÀÄß vÀA¢zÉ.Qæ.
¥ÀÆ. ªÀÄÆgÀÄ-£Á®Ì£ÉAiÀÄ ±ÀvÀPÀzÀ°è ±ÀÄævÀPÉêÀ° ¨sÀzÀæ¨ÁºÀÄ ªÀÄĤUÀ¼ÀÄ
ªÀiËAiÀÄð ZÀPÀæªÀwð ZÀAzÀæUÀÄ¥ÀÛ ªÀÄvÀÄÛ ºÀ£ÉßgÀqÀÄ ¸Á«gÀ ²µÀågÉÆA¢UÉ zÀQëtPÉÌ
§AzÀÄ ±ÀæªÀt¨É¼ÀUÉƼÀzÀ°è £É¯É¹zÀgÀÄ. CªÀgÀ ²µÀågÀ°è PÉ®ªÀgÀÄ vÀ«Ä¼ÀÄ, vÉ®ÄUÀÄ,
PÀ£ÁðlPÀ ºÁUÀÄ v˼ÀªÀ ¥ÁæAvÀåUÀ¼ÀvÀÛ vÉgÀ½ zsÀªÀÄð¥ÀæZÁgÀPÉÌ vÉÆqÀVzÀgÀÄ. »ÃUÉ
§AzÀ C£ÉÃPÀ eÉÊ£À§AzsÀÄUÀ¼ÀÄ E°è ªÁå¥ÁgÀ ªÀåªÀ¸ÁAiÀÄUÀ¼À°è vÉÆqÀV vÀªÀÄä
¤vÀå¥ÀÆeÉ-DgÁzsÀ£ÉUÁV §¸À¢UÀ¼À£ÀÄß PÀnÖ¹zÀgÀÄ ºÁUÀÆ ¢éÃ¥ÁAvÀgÀUÀ½UÉ E°è£À
§AzÀgÀÄUÀ¼À ªÀÄÆ®PÀ ºÉÆÃV «¥ÀÄ® ¸ÀA¥ÀvÀÛ£ÀÄß UÀ½¹zÀgÀÄ. CªÀgÀ°è PÉ®ªÀgÀÄ
±Éæö×UÀ¼É¤¹zÀgÀÄ, PÉ®ªÀgÀÄ d«ÄãÁÝgÀgɤ¹zÀgÀÄ, PÉ®ªÀgÀÄ zÁézÀ±ÁAUÀ,
ªÉÃzÀeÁÕ£À, ¥ÀqÉzÀÄ zsÁ«ÄðPÀ, «¢ü-«zsÁ£À, ±ÁæªÀPÀgÀ £ÉÆÃA¦ DgÁzsÀ£É
¥ÀÆeÉUÀ¼À£ÀÄß ±Á¸ÉÆÛçÃPÀÛ PÀæªÀÄzÀ°è UÀÄgÀĦÃoÀUÀ¼À DeÁÕªÀwðUÀ¼ÁV ¨sÀQÛ¬ÄAzÀ
vÉÆqÀV¹PÉƼÀÄîwÛzÀÝgÀÄ.
1. UÀÄgÀÄ §¸À¢ (¹zÁÞAvÀ §¸À¢).
ªÉÆzÀ®Ä
EzÀ£ÀÄß ¥Á±Àéð£ÁxÀ §¸À¢ J£ÀÄßwÛzÀÝgÀÄ. §ºÀ¼À ¸ÀªÀÄAiÀÄzÀ »AzÉ PÁ®zÉÆõÀ¢AzÀ
d£À¨sÀjvÀªÁzÀ F ªÀÄÆqÀ©zÉæAiÀÄÄ eÉÊ£ÀgÀ ¸ÀASÉå PÀrªÉÄAiÀiÁV E°è£À F §¸À¢AiÀÄÄ
ªÀÄgÀ ªÀÄvÀÄÛ ©¢gÀÄUÀ½AzÀ ªÀÄÄaѺÉÆÃVvÀÄÛ. ¸ÀĪÀiÁgÀÄ JAl£ÉÃAiÀÄ ±ÀvÀªÀiÁ£ÀzÀ°è
±ÀæªÀt¨É¼ÀUÉƼÀ¢AzÀ F PÀqÉUÉ §AzÀ ¢UÀA§gÀ ªÀÄĤUÀ¼ÉƧâgÀÄ FUÀ UÀÄgÀÄ §¸À¢
EgÀĪÀ°è ºÀÄ° ªÀÄvÀÄÛ ºÀ¸ÀÄUÀ¼ÀÄ MAzÉà ªÀÄjUÉAiÀÄ°è ¤ÃgÀÄ PÀÄrAiÀÄĪÀÅzÀ£ÀÆß,
ºÀÄ° ªÀÄj ºÀ¸ÀÄ«£À PÀgÀÄ ¥ÀgÀ¸ÀàgÀ vÀªÀÄä zÉéõÀªÀ£ÀÄß ©lÄÖ ºÀÄ° ªÀÄj ºÀ¸ÀÄ«£À
ºÁ®£ÀÆß zÀ£ÀzÀ PÀgÀÄ ºÀÄ°AiÀÄ ºÁ®£ÀÆß PÀÄrAiÀÄĪÀÅzÀ£ÀÄß PÀAqÀgÀÄ. F C¥ÀƪÀð
zÀȱÀåªÀ£ÀÄß PÀAqÀ ªÀÄĤªÀAiÀÄðgÀÄ E¯ÉèãÉÆà Cw±ÀAiÀÄ EgÀ¨ÉÃPÉAzÀÄ ¤±ÀѬĹ
©¢gÀªÀÄ¼É EgÀĪÀ PÁqÀÄ ¸ÀªÀj ±ÀÄaUÉƽ¸ÀÄwÛgÀĪÁUÀ ¨sÀUÀªÁ£ï ²æà ¥Á±Àéð£ÁxÀ
¸Áé«ÄAiÀÄ «±Á®PÁAiÀÄzÀ ªÀÄ£ÉÆÃdÕ ªÀÄÆwðAiÀÄÄ PÁt¹vÀÄ. EzÀÄ ¸Á«gÁgÀÄ ªÀµÀð
¥ÀÄgÁvÀ£ÀªÁzÀÄzÀÄ. C¯Éèà ¸ÀÄAzÀgÀ f£Á®AiÀÄ ¤ªÀiÁðtUÉÆAqÀÄ ¸À£ï 614,714 ,1928gÀAzÀÄ
¥ÀAZÀPÀ¯Áåt ¥ÀæwµÉ× AiÀiÁ ¬ÄvÀÄ. UÀÄgÀÄUÀ¼ÀÄ ±ÉÆâü¹zÀ §¸À¢ EzÀÄ. DzÀÄzÀjAzÀ
EzÀPÉÌ “UÀÄgÀÄ §¸À¢” JA§ ºÉ¸ÀgÀÄ §AvÀÄ.
F
ºÉ¸ÀgÀÄ §gÀĪÀÅzÀPÉÌ E£ÉÆßAzÀÄ PÁgÀtªÀÇ EzÉ. ªÀÄÆqÀ©zÉæAiÀÄ UÀÄgÀÄUÀ¼À
ªÀÄoÀ«gÀĪÀ E°è ¦ÃoÁ¢üñÀgÁzÀ ¸Àé¹Û ²æà ZÁgÀÄQÃwð ¨sÀmÁÖgÀPÀ
¥ÀArvÁZÁAiÀÄðªÀAiÀÄð ¸Áé«ÄUÀ¼ÀªÀgÀ ¥ÀmÁÖ©üµÉÃPÀªÀÅ EzÉà ¥Á±Àéð£ÁxÀ ¸Áé«Ä
§¸À¢AiÀÄ UÀÄgÀÄ ¦ÃoÀzÀ°è (ZÀAzÀ£ÀzÀ UÀzÀÄÝUÉ) £ÉgÀªÉÃgÀĪÀÅzÀÄ »A¢¤AzÀ®Æ
£ÀqÉzÀÄ §AzÀ ¥ÀzÀÝw. »ÃUÉ UÀÄgÀĦÃoÀPÀÆÌ F §¸À¢UÀÆ C£ÉÆåãÀå
¸ÀA§AzsÀ«gÀĪÀÅzÀjAzÀ F §¸À¢AiÀÄ£ÀÄß 'UÀÄgÀÄUÀ¼À §¸À¢' JA§ ¸ÁxÀðPÀ ºÉ¸Àj¤AzÀ
PÀgÉAiÀÄĪÀÅzÀÄ gÀÆrüAiÀiÁ¬ÄvÀÄ. F ¥À«vÀæ §¸À¢AiÀįÉèà C£ÉÃPÀ AiÀÄwUÀ½UÉ
¢ÃPÉëAiÀÄ£ÀÄß PÉÆlÄÖ eÉÊ£À zsÀªÀÄðzÀ C»A¸Á ¥ÀæZÁgÀPÉÌ £Ár£À ªÀÄÆ¯É ªÀÄƯÉUÉ
«ºÁgÁxÀð E°èAiÀÄ ¦ÃoÁ¢üñÀgÀÄ UÀÄgÀÄUÀ¼À£ÀÄß PÀ¼ÀÄ»¸ÀÄwÛzÀÝgÉAzÀÄ E°èAiÀÄ
±Á¸À£À¢AzÀ w½zÀÄ §gÀÄvÀÛzÉ. F UÀÄgÀÄ §¸À¢AiÀÄ°è “zsÀªÀ¯Á” “dAiÀÄzsÀªÀ¯Á” ªÀÄvÀÄÛ “ªÀĺÁzsÀªÀ¯Á”UÀ¼ÉA§ (µÀmÁÌAqÁUÀªÀÄ nÃPÉ) ¹zÁÞAvÀ UÀæxÀUÀ¼ÀÄ
«gÁdªÁ£ÀªÁVªÉ. DzÀÝjAzÀ F §¸À¢AiÀÄ£ÀÄß “¹zÁÞAvÀ §¸À¢” JAzÀÆ PÀgÉAiÀÄĪÀÅzÀÄAlÄ
F
PÀ¥ÀÄà ²¯ÉAiÀÄ ¨sÀUÀªÁ£ï ¥Á±Àéð£ÁxÀgÀ CvÀåAvÀ ¸ÀÄAzÀgÀªÁzÀ ¨sÀªÀå ªÀÄÆwð
RqÁθÀ£ÀzÀ°è ¤AwzÉ. ªÀÄÆwðAiÀÄ »A§¢AiÀÄ°è JgÀqÀÄ ¸À¥ÀðUÀ¼ÀÄ MAzÀPÉÆÌAzÀÄ
ºÉuÉzÀÄPÉÆAqÀÄ ºÉqÉAiÉÄwÛ ªÀÄÆwðAiÀÄ vÀ¯ÉAiÀÄ ªÉÄÃ¯É bÀvÀæ »rzÀAvÉ CzsÀð
ªÀÈvÁÛPÁgÀªÁV ZÁaªÉ. 9 Cr JvÀÛgÀªÀżÀî F ªÀÄÆwð Cwà ¥ÁæaãÀ. ¹AºÀ¦ÃoÀzÀ°è EzÀ£ÀÄß ¥ÀæwµÁצ¹zÀ
¸ÀAªÀvÀìgÀªÀ£ÀÄß ±Á. ªÁ. ±ÀPÀªÀµÀð 636 CAzÀgÉ
Qæ. ±À. 714 JAzÀÄ PÉwÛzÁÝgÉ. ºÉÆgÀV£À 'UÀzÀÄÝUÉ' ªÀÄAl¥ÀªÀ£ÀÄß Qæ. ±À. 1538gÀAzÀÄ
E°è£À eÉÆüÀ ¸ÉnÖ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ±ÁæªÀPÀgÀÄ PÀnÖ¹zÀgÉAzÀÄ ±Á¸À£ÀªÀÅ ¸ÁQë
£ÀÄrAiÀÄÄvÀÛzÉ. §¸À¢AiÀÄ JqÀ ¥Á±ÀéðzÀ°è 'CªÀÄä£ÀªÀgÀ §¸À¢' EzÉ. 24 wÃxÀAðPÀgÀgÀ 3 Cr JvÀÛgÀzÀ, CvÀåAvÀ
¸ÀÄAzÀgÀ ªÀÄÆwðUÀ¼ÀÄ ºÀj¦ÃoÀzÀ°è PÀAUÉƽ¸ÀÄvÀÛªÉ. JqÀ§®zÀ°è ¸ÀgÀ¸Àéw ªÀÄvÀÄÛ
¥ÀzÁäªÀw CªÀÄä£ÀªÀgÀ avÁÛPÀµÀðPÀ ²¯ÉAiÀÄ ªÀÄÆwðUÀ¼ÀÄ ±ÉÆéü¸ÀÄwÛªÉ. §¸À¢AiÀÄ
JgÀqÀ£ÉAiÀÄ £É¯ÉAiÀÄ°è £ÀÆgÁgÀÄ ¸ÀÄAzÀgÀ f£À¥ÀæwªÉÄUÀ¼ÀÄ «gÁf¹ªÉ.
ªÀÄÆqÀ©zÉæAiÀÄ
UÀÄgÀÄ §¸À¢AiÀÄÆ PÀÆqÀ ªÁ¸ÀÄÛ«£Áå¸ÀªÀ£ÀÄß ºÉÆA¢zÀÄÝ, DgÀA¨sÀzÀ°è ZÀvÀÄgÀ¸Àæ
UÀ¨sÀðUÀȺÀ, ¥ÀæzÀQët¥ÀxÀ, CzsÀðªÀÄAl¥À ªÀiÁvÀæ EzÀݪÀÅ. D §½PÀ Qæ. ±À. 1538gÀ°è
PÀ¯ÁvÀäPÀ ¸ÀÛA¨sÀUÀ½AzÀ PÀÆrzÀ «±Á®ªÁzÀ £ÀªÀgÀAUÀ, ¸À¨sÁªÀÄAl¥À,
ªÀÄÄRªÀÄAl¥ÀUÀ¼ÀÄ gÀZÀ£ÉAiÀiÁzÀªÀÅ. DgÀA¨sÀzÀ°èzÀÝ vÉgÉzÀ CzsÀð ªÀÄAl¥ÀªÀ£ÀÄß
ªÀÄÄaÑ, ¸À¨sÁªÀÄAl¥À¢AzÀ¯Éà ¥ÀæzÀQëuÉ §gÀĪÀAvÉ, ¥ÀæzÀQëu ¥ÀzsÀzÀ
gÀZÀ£ÉAiÀiÁ¬ÄvÀÄ. EzÀÄ ªÀÄÆgÀÄ CAvÀ¸ÀÄÛUÀ¼ÀļÀî PÀlÖqÀªÁVzÀÄÝ, ªÉÄð£À
CAvÀ¸ÀÄÛUÀ¼À°è ¸ÀévÀAvÀæ UÀ¨sÀðUÀÄrUÀ½zÀÄÝ CªÀÅUÀ¼À®Æè «UÀæºÀUÀ¼À¤ßnÖzÁÝgÉ.
PÀlÖqÀzÀ ªÉÄïï bÁªÀtÂUÉ vÁªÀÄæzÀ vÀUÀqÀ£ÀÄß G¥ÀAiÉÆÃV¹zÁÝgÉ. ªÁ¸ÀÄÛPÀ¯ÉAiÀÄ
¸ÀÄAzÀgÀ PÉvÀÛ£ÉUÀ¼À£ÀÄß, ¸À¨sÁªÀÄAl¥À, ªÀÄÄRªÀÄAl¥ÀUÀ¼À°ègÀĪÀ ¸ÀÛA¨sÀUÀ¼À°è
£ÉÆÃqÀ§ºÀÄzÀÄ. E°èAiÀÄ ¸ÀÛA¨sÀUÀ¼É®èªÀÇ wæ¨sÀĪÀ£À w®PÀ ZÀÆqÁªÀÄuÉ §¸À¢AiÀÄ
¸ÀÛA¨sÀUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆîÄvÀÛªÉ. ¸À¨sÁªÀÄAl¥ÀzÀ £Á®ÄÌ ¸ÀÛA¨sÀUÀ¼À ªÉÄïÁãUÀzÀ°è,
¨sÀĪÀ£ÉñÀéjAiÀÄ PÉvÀۣɬÄzÀÄÝ ¸ÀºÀ¸ÀæzÀ¼À PÀªÀÄ®, CµÀÖ¢PÁà®PÀgÀÄ, bÉÃzÀ
¥ÀnÖPÉUÀ¼ÀÄ, ¸ÀÆPÀëöä PÉvÀۣɬÄAzÀ PÀÆrªÉ. ¸ÀÛA¨sÀUÀ¼À ªÉÄðgÀĪÀ G§Äâ²®àUÀ¼À°è
¥ÀÆtð PÀÄA¨sÀ eÉÊ£À ¥ÀÄgÁtzÀ ¸À¤ßªÉñÀUÀ¼ÀÄ, D PÁ®zÀ ¸ÁªÀiÁfPÀ fêÀ£ÀªÀ£ÀÄß
¥ÀjZÀ¬Ä¸ÀĪÀ avÀæUÀ¼ÀÄ, UÀt¥Àw, UÀgÀÄqÀ, DAd£ÉÃAiÀÄ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ªÉÊ¢PÀ
¥ÀgÀA¥ÀgÉAiÀÄ PÉvÀÛ£ÉUÀ½gÀĪÀÅzÀÄ UÀªÀi£ÁºÀð. E¤ßvÀgÀ PÉ®ªÀÅ §¸À¢UÀ¼À
¸ÀÛA¨sÀUÀ¼À ªÉÄÃ®Æ EzÉà jÃwAiÀÄ avÀæUÀ½gÀĪÀÅzÀÄ zsÀªÀÄð ¸ÀªÀÄ£ÀéAiÀÄPÉÌ
¸ÁQëAiÀiÁVzÉ. EzÀÄ E°èAiÀÄ §¸À¢UÀ¼À ªÉʲµÀÖöåªÀÇ ºËzÀÄ.
UÀÄgÀħ¸À¢AiÀÄ
±Á¸À£À
UÀÄgÀÄ
§¸À¢AiÀÄ UÀ¢ÝUÉ ªÀÄAl¥ÀzÀ JqÀUÀqÉ PÀA¨sÀzÀ°ègÀĪÀ ±Á¸À£ÀzÀ°è F jÃwAiÀiÁVzÉ-
²æêÀÄvÀàgÀªÀÄUÀA©üÃgÀ
| ¸ÁåzÁézÁªÉÆÃWÀ ¯ÁAZÀ£ÀA ||
fÃAiÀiÁvÉÛçöʯÉÆÃPÀå£ÁxÀ¸Àå
| ±Á¸À£ÀA f£À±Á¸À£ÀA ||
¸Àé¹Û
²æà «dAiÀiÁ¨sÀÄåzÀAiÀÄ ±Á°ªÁºÀ£À ±ÀPÀ ªÀµÀð 1460£ÉAiÀÄ §ºÀÄ zsÁ£Àå ¸ÀAªÀvÀìgÀzÀ ZÉÊvÀæ ±ÀÄzÀÞ 10gÀ°è ²æà ZÁgÀÄQÃwð
¥ÀArvÀ zÉêÀgÀÄUÀ¼À ¤gÀÆ¥À¢AzÀ ºÀ®ªÀÅ ¸ÉnÖ ±ÁæªÀPÀgÀ ¸ÀªÀÄävÀ¢AzÀ UÀÄgÀÄUÀ¼À
§¸À¢AiÀÄ ¥Á±Àéð£ÁxÀ ¸Áé«ÄAiÀÄ ªÀÄÄAzÀt ªÀÄAl¥ÀPÉÌ ¥ÀƪÀðzÀ°è 22 ¨sÁUɬÄA, 22 ¨sÁUÉAiÀÄ°è
¨sÁUÀåt¸ÉnÖ §½AiÀÄ PÁdªÀ ZÉÆüÀ¸ÉnÖAiÀÄjUÉ ¨sÁUÉ 6 F ªÀÄAl¥ÀªÀ£ÀÄß
AiÀÄw¤gÀÆ¥À¢AzÀ JA§ ±Á¸À£ÀªÀÅ zÉÆgÉAiÀÄÄvÀÛzÉ
